Materijali za nastavu 1. Uvod u ortopediju, osnovni pojmovi – Prof. dr Mirza Bišćević

pro. 30, 2015

0

Materijali za nastavu 1. Uvod u ortopediju, osnovni pojmovi – Prof. dr Mirza Bišćević

Posted in : Biscevic Mirza, DR Mirza Biscevic on by : AdminMirza

1. Uvod u ortopediju, osnovni pojmovi
– etiologija ortopedskih stanja,
– algoritam pretraga,
– vrste tretmana.
Ortopedija – grana medicine koja se bavi proučavanjem,
sprječavanjem i liječenjem bolesti i ozljeda
lokomtornog aparata (orthos – ispravan, paidon
djete).
“Ortopedija ili umijeće sprečavanja i korigiranja
deformacije tijela u djece” – 1741. god.
U ortopediji bitno je shvatiti statičku ili kinetičku
pozadinu tegoba lokomotornog aparata i djelovati
shodno njihovom uzroku i terapijskim mogućnostima!
2
Ranije, ortopedija je bila neoperativna,
konzervativna grana medicine koja se uglavnom
svodila na brigu o invalidima.
U zadnjih 100 godina, razvojem hirurgije općenito
(asepsa, RTG, anestezija, antibiotici, osteosinteze,
umjetni zglobovi), ortopedija postaje tipična
hirurška grana medicine.
3
Promjena patologije tokom vremena – od TBC,
rahitisa, prirođenih deformiteta nekada, do
degeneratvinih i reumatskih oboljenja,
visokokinetičkih povreda…
Intenzivan razvoj dijagnostičkih i terapijskih metoda,
kao i nauke općenito poboljšao je rezultate
liječenja.
4
Srodna područja ortopedije:
– traumatologija,
– vertebrologija,
– fizijatrija,
– opća i ratna hirurgija,
– protetika i ortotika.
5
Uz navedene, u ortopediji je važna saradnja sa:
– doktorom opće medicine koji tretira blaže oblike
bolesti, upućuje i prati pacijenta, jer 30-50%
pacijenata u primarnoj ZZ su ortopedski kazusi,
– pedijatrom koji prati razvoj djece,
– neurologom koji tretira poremećaje NS,
– reumatologom (neoperativni tretman reumatskih
oboljenja lokomotornog aparata),
– svim hirurškim subspecijalnostima (anesteziolog,
plastični, neuro, torako, abdominalni hirurg,
transfuziolog i drugi).
6
Procentualna zastupljenost oboljenja lokomotornog
aparata po dekadama života.

Oboljenja i povrede lokomotornog aparata čine:
– oko 20% svih bolničkih troškova,
– 42% svih radnih nesposobnosti,
– 42% svih rehabilitacija,
– 30% oštetnih zahtjeva,
a postoji stalni rast životne dobi pacijenata i njihovih
očekivanja.
Etiologija ortopedskih stanja
– prirođene – kongenitalne anomalije (a, hipo, hiper,
dis -plazije, distrofije),
– stečene anomalije (poremećaji rasta – osovine,
dužine, te aseptične nekroze),
– bolesti kostiju (rahitis, osteporoza, Pagetova bolest),
– bolesti zglobova (degenerativne, reumatske,
metaboličke),
9
– bolesti živaca, mišića, tetiva (gornji i donji
motoneuron, atrofije, distrofije, kontrakture,
kalcifikacije, upale),
– tumori (porijeklo, benigni/maligni, TNM i G
stepenovanje),
– upale (bakterijske, reumatske),
– povrede (mekotkivne: kontuzije, hematomi,
distenzije, distorzije, subluksacije, luksacije; koštane:
fisure, lomovi sa i bez dislokacije; ratne i ostale
povrede).
10
Algoritam pretraga
Od manje ka više invazivnim metodama!
– uvid u dokumentaciju,
– anamneza,
– klinički pregled (ortopedska propedeutika),
– radiološke pretrage (RTG, UZV, CT, MR),
– laboratorijske pretrage (osnovne i specijalne),
– ostalo.
11
Vrste tretmana
– cilj tretmana jeste otkloniti bol (neprijatno senzorno
i emocionalno iskustvo udruženo sa
aktuelnim/potencijalnim oštećenjem tkiva) i povratiti
funkcionalnost lokomotornog aparata,
– neoperativni tretman podrazumijeva sve one
procedure koje se obavljaju van operacione sale, kao
npr.: preventivne mjere i savjetovanje pacijenta,
ordiniranje medikament. terapije, rehabilitacija…
– operativni tretman obuhvata procedure koje se vrše
u anesteziji u operacionoj sali, kao npr: osteosinteza,
resekcija, op. korekcija deformiteta, zamjena
zglobova, artroskopija…
12
Neoperativne procedure:
– praćenje pacijenta (prevencija- savjetovanje o
eliminiranju riziko faktora, upoznavanje pacijetna sa
prirodnim tokom stanja –natural history…), praćenje
toka stanja, pravovremeno upućivanje na dalji
tretman, npr. operaciju,
– imobilizacija (gipsevi, ortoze, ekstenzije…),
– medikamentozna terapija (NSAIS, antibiotici…),
13
– fizikalna terapija (procedure obezboljavanja: termo,
krio, UZV, elektro i foton terapija; proprioceptivna
neuromuskularna fascilitacija, manuelna terapija, po
Bruggeru, po Vojti; vertikalizacija, kineziterapija,
jačanje mišića, hidro i balneoterapija…),
– rehabilitacija (motorna, adaptivna, radna,
elektrofiziološka;), barem do nivoa samostalnosti,
ergoterapija,
– ortotske tehnike: bandaže, taping, ortoze, proteze.
Operativne procedure:
– na kostima: trepanacija (stvaranje otvora),
osteotomija (presjecanje), repozicija (dovođenje u
anatomski položaj ulomaka), osteosinteza (fiksacija
ulomaka), osteoplastika (popunjavanje šupljine),
– na zglobovima: punkcija (ulazak u zglob), artroskopija
(ulazak kamerom u zglob), artrotomija (otvaranje
zgloba), artroplastika (implantacija umjetnog zgloba),
artrodeza (op. ukočenje zgloba),
15
– na tetivama: tenotomija (presjecanje), tenorafija
(nabiranje), transpozicija (premještanje hvatišta),
plastika (nadomještanje),
– na kompletnom udu: resekcija (odstranjenje dijela,
uz očuvanje distalnih dijelova uda), amputacija,
dezartikulacija (amputacija u korjenu uda),
– na kičmi: prednja i stražnja spondilodeza (fiksacija
dva i više pršljenova vijcima), dekompresija
(uklanjanje pritiska na medulu ili korjenove),
rekonstrukcija (uspostavljanje anatomskih, ili makar
približno anatomskih odnosa na nekom segmentu
tijela).
16